– Πού μεταφέρεις αυτά τα τρία άλογα;

Τουρκικό μπλόκο Έγκωμης Αμμοχώστου, 21 Αυγούστου 1974, επτά μέρες μετά τη δεύτερη τουρκική εισβολή. Μπροστά στους Τούρκους στρατιώτες ο ιπποπαραγωγός Αθανάσιος Χ” Αθανασίου κρατώντας τις τρεις φοράδες του, τη Σάντα Κλάρα και Μαγδαλένα και τη μητέρα τους, τη μεγάλη Λονδρέζα.

Ο Α. Χ” Αθανασίου έδειξε αποφασιστικότητα. Δεν κόμπιασε καθόλου

– Τις παίρνω στον Μάρσιαλ Φάρρελ στη Δεκέλεια, είπε στους Τούρκους στρατιώτες.

Μάρσιαλ Φάρρελ. Ένας Άγγλος αξιωματικός που διεύθυνε τον κυπριακό ιππόδρομο για αρκετά χρόνια, τον καιρό της Βρετανικής αποικιοκρατίας.

Αυτό το όνομα ήρθε αστραπιαία στον νου του. Αυτό είπε.

Δεν δείλιασε καθόλου. Ήταν αποφασισμένος για όλα. Το είχε κάμει σαφές όταν ξεκινούσε από τον Άγιο Κενδέα για να πάει περπατητός στο χωριό του τα Λιμνιά να πάρει τις φοράδες του. Επτά μέρες μετά την τουρκική εισβολή. Ο κίνδυνος ήταν πολύ μεγάλος.

Ο γιος του Βασίλης Χ” Αθανασίου προσπάθησε να τον πείσει να μην πάει γιατί κινδύνευε να τον σκοτώσουν.

Τις σκηνές αυτές μάς περιγράφει ο Βασίλης. Μάς είπε σχετικά:

– Όταν του είπα «Ρε γέρο που πας, θα σε σκοτώσουν…» αυτός δεν πτοήθηκε. «Δεν μπορώ» μου είπε «να δεχθώ πως δεν θα ξαναδώ τις φοράδες μου…»

Καθώς περιγράφει τις σκηνές αυτές ο Βασίλης θυμάται, συγκινείται, σκουπίζει ένα δάκρυ και συνεχίζει.

«Ο Γέρος τελικά δεν πείσθηκε. Άφησε το τρακτέρ του στη φόρμα του αδελφού του στον Άγιο Κενδέα και ξεκίνησε με τα πόδια να πάει στο σπίτι του στα Λιμνιά για να μεταφέρει τις φοράδες του στις ελεύθερες περιοχές».

Στον δρόμο καθώς πήγαινε δεν συνάντησε κανένα εμπόδιο.

Διένυσε τα δέκα μίλια που χωρίζουν τον Άγιο Κενδέα από τα Λιμνιά χωρίς να τον σταματήσει κανένας.

Έφτασε στο σπίτι του και κατευθύνθηκε αμέσως στους στάβλους των φοράδων. Τον υποδέχθηκαν με χλιμιντρίσματα. Ο Γέρος συγκινήθηκε. Πήγε κοντά τους τις αγκάλιασε και τις φιλούσε. Υπάρχουν πράγματι στιγμές για τις οποίες μπορείς να δώσεις και τη ζωή σου ακόμα!

Τούς έβαλε να φάνε και χωρίς να χάσει καιρό πήρε και τις τρεις φοράδες και τραβώντας-τες πήρε τον δρόμο της επιστροφής. Τους ακολούθησε και το σκυλί του.

Μόνο άνθρωποι πολύ θαρραλέοι θα μπορούσαν να κάνουν μια τέτοια πράξη. Όμως η αγάπη του Αθανάσιου Χ” Αθανασίου προς τα άλογα του ήταν πιο δυνατή κι από την ίδια του τη ζωή.

Καθώς προχωρούσε από τον δρόμο, σε σημείο παρά το χωριό Έγκωμη έπεσε ξαφνικά σε τουρκικό μπλόκο.

Τον σταμάτησαν οι Τούρκοι στρατιώτες με προτεταμένα τα όπλα και τον ρώτησαν πού πάει.

– Τις παίρνω στο Μάρσιαλ Φάρρελ στη Δεκέλεια, τούς είπε θαρραλέα χωρίς να χάσει καθόλου την ψυχραιμία του.

Ο επικεφαλής του μπλόκου δεν περίμενε τέτοια απάντηση. Έμεινε για λίγο σκεφτικός, κοίταξε για άλλη μια φορά τον άνθρωπο που κρατούσε τις τρεις φοράδες.

Ο Α. Χ” Αθανασίου κοίταζε τον τούρκο στρατιώτη κατάματα, χωρίς κανένα σημείο ταραχής, ή φόβου. Μόνο που η καρδιά του ενδόμυχα πήγαινε να σπάσει από την αγωνία.

Αντί απάντησης ο Τούρκος στρατιώτης του έκανε νόημα να προχωρήσει.

Τραβώντας με σταθερό χέρι τα τρία άλογα του πέρασε μέσα από το οδόφραγμα και χάθηκε στο τέλος του δρόμου.

Ευχόταν να μην ξανασυναντήσει άλλο τουρκικό μπλόκο στον δρόμο της επιστροφής. Οι ευχές του έπιασαν. Το απόγευμα τον βρήκε να κατηφορίζει τον γνωστό δρόμο του Αγίου Κενδέα που οδηγεί στο Μοναστήρι.

Ανέπνεε αέρα ελευθερίας. Πετούσε από τη χαρά του. Είχε πετύχει ν’ απελευθερώσει τα αγαπημένα του άλογα. Έτσι χωρίς στρατηγική, χωρίς σχέδια και τεχνάσματα. Με μόνο όπλο το θάρρος και την αποφασιστικότητα του.

Στο σπίτι και στο χωριό οι δικοί του και οι άλλοι πρόσφυγες τον υποδέχθηκαν σαν ήρωα.

Στο χωριό Αυγόρου όπου εγκαταστάθηκε η προσφυγική οικογένεια του Α. Χ” Αθανασίου δεν υπήρχαν ούτε τα πιο υποτυπώδη. Τα άλογα ενσταβλίζονταν σε παλιές παράγκες.

Οι τρεις φοράδες αρνούντο να συνηθίσουν την προσφυγιά. Ήταν νευρικές στο νέο τους περιβάλλον. Η μητέρα, η Λονδρέζα, τις πρώτες μέρες έκοψε το σχοινί της και κατευθύνθηκε προς τα κατεχόμενα. Το πιο πιθανό είναι να κατέληξε στον στάβλο της στα Λιμνιά. Από τότε δεν την ξαναείδαν. (Ήταν σπουδαία φοράδα. Οι παλιοί φίλιπποι την θυμούνται όταν νίκησε τον θρυλικό Μαραθώνα και τού στέρησε το μεγάλο κύπελλο. Το κύπελλο αυτό το έπαιρνε το άλογο που κέρδιζε την ίδια κούρσα σε τρία συνεχή χρόνια. Ο Μαραθώνας το είχε κερδίσει για δύο χρόνια και τον τρίτο ηττήθηκε από την Λονδρέζα).

Έτσι φτάνουμε στο 1987 όπου δύο γιοι του Χ” Αθανασίου, ο Γιάννης και ο Χρίστος αποφάσισαν να ανεγείρουν κανονικό ιπποφορβείο για τα άλογα τους σε περιοχή μεταξύ Άχνας και Αυγόρου.

Ο Γέρος ευτύχησε να δει τα αγαπημένα του άλογα αποκαταστημένα, έστω και στην προσφυγιά. Πέθανε δύο χρόνια αργότερα, το 1989.

Η τρίτη γενεά της Σάντα Κλάρα (Σάντα Κλάρα – Νατιούλα – Λιμνιά Σταρ) που έφερε από τα κατεχόμενα Λιμνιά, έδωσε τη Θέκλα Σταρ. Τη φοράδα που κατέκτησε στις 14 Νοεμβρίου 1983 τη μεγαλύτερη κούρσα των κυπριακών τριετών φοράδων, το Κύπελλο Αφροδίτης, αποτίοντας ύστατο φόρο τιμής στο γενναίο ιπποπαραγωγό της!